Cổ thành Lindos nhìn từ con đường trên hướng Bắc

Làng Lindos trên bờ biển phía Ðông đảo Rhodes thuộc Hy Lạp

Những cột đền La Mã trên cổ thành

Vịnh phía Nam nơi Thánh Phao Lô ghé thuyền vào tránh bão năm 58 AD

Một kiểu kiến trúc tiêu biểu của Lindos

Đến đảo Rhodes của xứ Hy Lạp mà không thăm viếng làng du lịch Lindos là một thiếu sót trầm trọng. Các du thuyền sau khi đưa du khách lên thăm thủ phủ Rhodes City đều tiếp tục cuộc hành trình đến Lindos. Đây là một làng đánh cá Hy Lạp còn giữ nguyên nét cổ xưa, trong làng không có xe hơi chạy, không có khách sạn cao tầng, nhà cửa phố xá tường trắng êm đềm ẩn mình dưới những giàn hoa giấy đỏ rực.

Sáng ngày Thứ Ba, 5 Tháng Năm 2009 cặp vợ chồng người Đức mà chúng tôi quen khi ngồi cùng bàn ăn trong khách sạn, ông tên Gunther, bà là Kathy tuổi cũng trên 60, rủ ba người chúng tôi mướn xe đi viếng Lindos cũng như khám phá những vùng lân cận miền Nam đảo Rhodes. Ông bà Đức này tuổi hơn hai đứa em tôi chút đỉnh, đã từng du lịch nhiều nơi, chuyến này ở Rhodes đến hai tuần, rành rẽ mọi chuyện nên chỉ vẽ mọi thứ. Chúng tôi đi bộ xuống làng Faliraki ở đây có nhiều tiệm cho mướn xe hơi cũng như xe gắn máy. Các nơi cho mướn xe trên đảo cũng có một số hãng quen thuộc như Avis, Budget, Hertz đa số xe cho mướn là xe nhỏ vì giá xăng ở đây mắc mỏ. Chúng tôi mướn một xe Volkswagen số tay trong một công ty Hy Lạp với giá 25 Euro một ngày. Nơi cho mướn xe bắt người mướn phải có bằng lái xe quốc tế, ông Đức Gunther và em rể tôi là Phùng Khải Tuấn có bằng này nên hai người này lái, còn tôi chỉ có nhiệm vụ là xem bản đồ và coi chừng cảnh sát. Một xe nhỏ đi 5 người cũng hơi chật chội nhưng tiết kiệm được nhiều, tiền xe rẻ nhưng giá xăng khá mắc 8 dollars một gallon!

Lindos cách Faliraki khoảng 40 km về hướng Nam, con đường mỗi bên một làn xe, vắng vẻ và cảnh quan hai bên đường núi đồi cây cối cỏ hoa như ở Cali. Cây có cây sồi (oak), thông, khuynh diệp, cây cọ, olive, xương rồng v.v... những loại cây không cần nhiều nước ở những vùng mưa ít. Đường sá phẳng phiu khá tốt lúc lên đồi, lúc men theo ven biển có dịp cho chúng tôi ngắm biển Địa Trung Hải nước xanh biếc như ngọc thạch. Xe qua hai thành phố nhỏ Afantou và Archaghelos mỗi nơi có độ 5 ngàn dân nằm trong đất liền nên không có phong cảnh gì đẹp. Vừa đi vừa nói chuyện lan man và ngắm cảnh, đưa ý kiến bình phẩm mọi điều mắt thấy tai nghe, có lúc thấy nơi nào hay hay dừng lại xuống xe, nên hơn một giờ sau lúc đang trên đồi cao mới thấy thành quách Lindos mờ xa phía dưới. Chạy thêm tí nữa thấy rất nhiều xe tấp lại bên đường, hóa ra nơi đây là điểm lý tưởng để nhìn xuống cổ thành Lindos một cảnh tuyệt đẹp. Thành cũ có bức tường thành cao nằm trên ngọn đồi sát biển, giống như hòn đảo cô độc Saint Michael ở miền Bắc nước Pháp. Phía Tây trong bờ là làng Lindos với vài trăm căn nhà màu trắng chen chúc nhau trong những đường sá nhỏ hẹp ngoằn ngoèo. Chụp hình xong xe chúng tôi đổ dốc xuống làng.

Làng du lịch Lindos

Làng Lindos có 3,633 dân ngày xưa chuyên về nghề đánh cá, nay là địa điểm du lịch. Đường sá nơi đây như một bát quái trận đồ nên xe không được vào làng mà phải đậu lại nơi khoảng đất trống là quảng trường duy nhất của Lindos. Những xe buýt lớn chở khách du lịch phải rẽ trái xuống bờ biển hình vòng cung, nước xanh bày hàng trăm chiếc ghế nằm phơi nắng. Chúng tôi đậu xe nơi quảng trường cùng với vài chục chiếc xe khác, người ta xuống xe cười nói rôm rả, xách hành lý, nước uống để chuẩn bị vào làng hoặc lên núi viếng cổ thành. Giữa quảng trường có một phông-tên nước róc rách bên cạnh một số cây cối xanh tươi và những giàn hoa giấy đỏ thắm. Nhà cửa trong làng phần nhiều nho nhỏ như những chiếc hộp vuông, nóc phẳng, vách xây bằng đá vôi địa phương và tô lên bên ngoài một lớp vữa màu trắng, nhiều nhà có một khoảng sân nhỏ được xây tường kín chung quanh. Con đường chính vào làng cũng quanh co, hai bên là những hàng quán bán đồ kỷ niệm, quần áo, khăn choàng, mũ nón v.v...

Vì không cho xe cộ cơ giới lưu thông nên ở quảng trường có rất nhiều lừa để chở du khách dạo quanh trong làng nhất là len lỏi trong những con phố hẹp lại dốc thấp dốc cao. Nhưng lừa được thuê nhiều nhất là đưa du khách lên viếng cổ thành chống giặc (Acropolis) nằm cheo leo trên ngọn núi sát biển. Thấy người ta cỡi lừa, thôi mình cũng đi cho biết, chúng tôi chọn lừa của một cụ già ốm yếu người Hy Lạp với giá 5 Euro mỗi con để đi lên cổ thành. Thế rồi cuối cùng cũng lên tới cổ thành khiến tôi thở phào nhẹ nhõm là đã không bỏ mạng sa tràng! Chúng tôi leo xuống lừa, xổ nhiều tràng tiếng Việt “mến yêu” và tiếng “phát xít” Đức khiến hai ông chủ lừa đứng nhìn cười trừ không biết chúng tôi nói gì mà có vẻ căng thẳng thái quá? Chúng tôi trả tiền và hai ông còn hỏi chúng tôi có muốn... cỡi xuống nữa hay không? Hai ông cụ sẽ chờ. “Thôi xin vẫy tay chào nhau, lần đầu cũng là lần cuối” để tụi con đi bộ xuống cho an toàn!

Di tích cổ thành Lindos

Cổ thành nằm trên chóp núi đá lớn và ngày xưa người ta xây tường đá chung quanh cổ thành. Phía bên trong không một kiến trúc nào còn đứng vững nguyên vẹn, toàn là những bức tường loang lổ, những tảng đá nằm ngổn ngang và những hàng cột đền chơ vơ đứng lặng yên nhìn xuống biển xanh bao la chạy đến tận lục địa Thổ Nhĩ Kỳ. Địa thế cổ thành rất cheo leo hiểm trở tàu bè địch quân khó tấn công nên từ hơn 2 ngàn năm trước người La Mã đã chọn để xây dựng đồn binh, làng mạc và đền thờ. Rồi đến người Byzantines, các hiệp sĩ Knights of St. John và người Ottomans cũng tiếp tục xây dựng thành lũy, thế đất núi đá khó khai quật và trải qua nhiều chủ quyền nên Lindos là địa điểm khảo cổ cho đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn chưa có giải đáp thỏa đáng cho các nhà khảo cổ khắp nơi trên thế giới. Khi chúng tôi đến trên cổ thành người ta cũng vẫn còn đang tiếp tục đào bới.

Về lịch sử, thành phố Lindos được khám phá do sắc dân Dorians lãnh đạo bởi vua đảo Rhodes là Tlepolemus, nhóm người đã tới đây vào thế kỷ thứ 10 BC. Lindos là một trong 6 thành phố trong vùng đất có tên là Dorian Hexapolis là nơi trao đổi hàng hóa giữa người Hy Lạp và người Phoenicians. Thế kỷ thứ 8 BC Lindos là nơi buôn bán rất phồn thịnh và trở nên xuống dốc, vắng vẻ sau khi thành phố Rhodes City ở phía Bắc được thành hình vào cuối thế kỷ thứ 5 BC.

Công cuộc khai quật khảo cổ ở Lindos do Viện Carlsberg của Đan Mạch thực hiện bắt đầu từ năm 1900 đến 1914 tạm ngưng vì Thế Giới Đại Chiến Thứ Nhất. Nền móng những đền thờ La Mã đã được tìm thấy và khai quật. Trong thời kỳ Phát Xít Ý chiếm đảo Rhodes (1912-1945) nhiều di tích cổ được xây dựng trở lại nhưng thiếu hiểu biết và việc làm cẩu thả nên kết qủa làm hại di tích hơn là lợi ích. Thời kỳ này phục hồi đền thờ Athena ở khu Đông Bắc trên ngọn đồi, đài hình bậc thang và những cột đá tròn của đền Hellennistic được dựng trở lại. Ngày nay công việc khảo cổ cũng như phục hồi những di tích do Bộ Văn Hóa Hy Lạp đảm trách bằng phương pháp khoa học, vi tính tân tiến để không làm tổn hại một khu vực chứa đựng những nền văn minh lớn của nhân loại là nền văn minh Hy Lạp và La Mã từ hai ngàn năm trước đã phát minh ra những công thức, định đề toán học như Pythagore, Euclid và những triết gia như Socrates, Plato và Aristote.

Đứng trên di tích những cột đền La Mã nhìn xuống phía dưới: hướng Tây là những xóm nhà trắng làng Lindos, hướng Bắc là con đường quanh co vào làng lúc nãy và bãi biển với vịnh nước trong xanh, phía Nam là một vịnh nước khác nhỏ hơn, thật sự có cửa thông ra biển nhưng đứng nơi đây tưởng như một vũng nước tù đọng vì triền núi che không thấy cửa ra vào. Vịnh nước phía Nam này có tên là Vịnh Thánh Phao Lô (St. Paul Bay) vì theo truyền thuyết sau khi Chúa Jesus bị hành hình, môn đệ của Chúa là Thánh Phê Rô (St. Peter) và người bách hại đạo mới trở lại là Thánh Phao Lô đã tỏa ra đi giảng đạo Chúa. Đầu tiên là hai nước La Mã và Hy Lạp, vào năm 58 AD khi Thánh Phao Lô từ Israel đi thuyền đến đây thì bão tố nổi lên, thuyền của ông phải vào vịnh nước này để tránh bão. Điều lạ là rất nhiều cặp đám cưới tìm đến đây để chụp hình với nguyện ước được nhờ Thánh Phao Lô phù hộ để thuyền tình của họ đến bến an toàn, hạnh phúc.

Viếng xong cổ thành trên núi chúng tôi đi bộ xuống làng, ăn trưa trong quán và lên xe tiếp tục xuống hướng Nam để xem phần đất cuối cùng trên đảo Rhodes phong cảnh như thế nào, cuộc sống người dân ra sao và họ trồng trọt những gì trên đảo khô cằn đá sỏi này nhưng từng là cái nôi của một nền văn minh sáng chói?

Trịnh Hảo Tâm

- Mùa Hè là mùa du lịch, cùng ngòi bút chuyên du lịch Trịnh Hảo Tâm, đã phát hành 5 quyển ký sự du lịch: “Trên Những Nẻo Đường Việt Nam”, “Miền Tây Hoa Kỳ”, “Trung Quốc”, “Mùa Thu Đông Âu” và “Tây Âu Cổ Kính” với hàng trăm hình chụp minh họa cho câu chuyện. Độc giả từng thích thú theo dõi các chuyến đi của tác giả trên Người Việt có thể tìm mua tại các nhà sách, đồng giá 15 USD mỗi quyển. Ở xa gởi ngân phiếu 15 USD về tác giả, sách có chữ ký sẽ được gởi đến tận nhà (bao cước phí):

Trịnh Hảo Tâm

3683 Hawks Drive

Brea CA 92823

Điện thoại: 714-528-1413

Email: trinhhaotam@hotmail.com