Hai chữ “tình” và “nghĩa” chi phối nhiều việc trong đời một con người; tình gần chữ yêu, trong lúc nghĩa gần với bổn phận. Cái tít 7 chữ trên bài này là của phóng viên Trần Văn, đài RFA, tôi mượn làm tựa của bài báo hôm nay vì lâu lắm mới được đọc một bản tin RFA dễ đọc; và để ca ngợi phóng viên Trần Văn, tôi xin phép anh giữ nguyên cái tựa đầy ý nghĩa.
Anh muốn nói về tình hữu nghị Việt-Hoa giữa đảng viên hai đảng Việt Cộng và Trung Cộng, mối tình thường được Hà Nội ca ngợi là thắm thiết, “sông liền sông, núi liền núi”, là “môi hở răng lạnh”, và nghĩa đồng bào là liên hệ giữa những ông quan lớn Ba Đình và ngư dân Quảng Ngãi, cả hai nhóm người này cùng có cái gốc chung là con Hồng, cháu Lạc.
Tình hữu nghị Việt-Hoa được chính tờ báo Quân Đội Nhân Dân Việt Cộng ca ngợi, anh Trần Văn chỉ ghi nhận lại. Nếu kỹ thuật in của trang báo đang cầm trên tay đủ tốt, bạn đọc có thể nhìn thấy trên măng xét tờ báo Quân Đội Nhân Dân 3 cái huy chương và 3 hàng chữ lớn: “Tin Chính Trị: Tầu Hải Quân Việt Nam tích cực tìm kiếm ngư dân Trung Quốc gặp nạn.”
Tìm kiếm và giúp đỡ người gặp nạn trên biển cả phải được liệt vào loại tin xã hội, nhưng Việt Cộng gọi đây là tin chính trị vì công tác cứu nạn được quốc gia đàn anh trong tình hữu nghị ra lệnh cho Việt Cộng làm.
Tờ báo phát hành ngày thứ Năm 10/20, đúng 21 ngày sau khi lính Trung Cộng bầy tỏ tình hữu nghị Hoa - Việt bằng cách đánh, bóp cổ, cướp tiền bạc, dụng cụ hành nghề của ngư phủ Việt Nam, và dùng xà beng, búa, dao phá hoại tầu cá của họ.
Báo Quân Đội Nhân Dân không loan tin chính trị này.
Tờ báo cho biết, sau khi Bộ Ngoại giao Trung Cộng đề nghị Việt Cộng tham gia tìm kiếm hai tàu đánh cá của Trung Cộng ở vùng biển gần đảo Bạch Long Vĩ, bộ Tổng Tham mưu Việt Cộng đã điều động bốn tàu hải quân lên đường tìm kiếm hai con tàu cá của Tầu đánh cá trong hải phận Việt Nam.
Cũng cùng ngày hôm đó, tờ Tuổi Trẻ trích lời một đại tá chỉ huy phó đội biên phòng Quảng Ngãi, cho biết, thiệt hại mà ngư dân của 16 con tàu đánh cá ở Quảng Ngãi vào quần đảo Hoàng Sa trú bão số 9, bị lính Trung Cộng tịch thu tài sản, nhiên liệu được ước lượng gần một tỉ đồng.
Vượt trên cái “nghĩa” đồng bào, quên đi những nhục nhằn của ngư dân Quảng Ngãi, bộ Tổng Tham mưu Việt Cộng chỉ thị cho Hải quân Việt Cộng tận tụy thi hành trọng trách tìm ngư dân Tầu, và nếu họ còn sống, cứu giúp họ.
Nguyên văn bài báo đăng trên tờ Quân đội nhân dân viết, “Bộ Tư lệnh Hải quân đã điều động bốn tàu hải quân tham gia tìm kiếm tàu cá Trung Quốc bị nạn. Đến 7 giờ 55 phút ngày 17 tháng 10, tàu HQ 797 đã phát hiện và vớt được một thi thể ngư dân Trung Quốc ở khu vực đông nam đảo Bạch Long Vĩ 15 hải lý. Văn phòng Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm cứu nạn đã thông báo cho phía tàu Trung Quốc đến vị trí của hai tàu HQ 797 và HQ 786 nhận bàn giao thi thể ngư dân Trung Quốc.”
Dĩ nhiên thái độ của hải quân Việt Cộng đúng với tình nhân đạo, đúng với trọng trách cứu nguy trên biển cả, và đúng cả với 16 chữ vàng ca tụng tình hữu nghị Việt – Hoa; nhưng dư luận Việt Nam lại chê trách là hải quân Việt Cộng coi nghĩa đồng bào ruột thịt Việt Nam rẻ hơn tình hữu nghị giữa hai đảng cộng sản.
Người dân Quảng Ngãi hỏi trong lúc họ bị lính Trung Cộng bắn thì hải quân Việt Cộng ở đâu. Một ngư dân nói, “Chính phủ xác nhận Hoàng Sa là của Việt Nam thì mình tin là của Việt Nam, nhưng của Việt Nam gì mà ra nó bắt miết. Việt Nam đi ra đó là phải né đi ban đêm chứ ban ngày không dám đi, sợ ngang qua đó nó bắt.”
Ông Trương Minh Quang chủ tàu QNg 90078, kể: “… bão tan rồi, là đến lượt nó; nó ra nó lấy đồ hết. Nó bóp cổ, nó làm dữ dội lắm, nó làm kinh lắm. Máy móc, dụng cụ mình đi làm, nó lấy hết luôn, chỉ để lại một la bàn cho mình về thôi.”
Hai sự kiện vừa viết cho thấy sự khác biệt rất lớn giữa Việt Nam và Trung Quốc, trong cách hành xử đối với những ngư dân lâm nạn. Một bên tích cực cứu giúp, bên kia thì đánh đập, cướp bóc.
Ngư dân còn đau đớn hỏi, “nghĩa đồng bào đâu rồi?” Họ trách quân đội gọi là quân đội nhân dân Việt Nam lại chỉ tích cực cứu giúp ngư dân Trung Quốc.
Những người này nói khi họ lâm nạn trên biển, rất cần sự hỗ trợ của cả chính quyền lẫn quân đội, song hiếm khi ngư dân Việt Nam được quan tâm đến như vậy. Họ vẫn thường xuyên đơn độc, đối đầu với gió to, sóng dữ, bão tố, kể cả chuyện bị săn đuổi, tấn công, bị đánh, cướp, tàu bị đâm chìm.
Ông Nguyễn Thanh Thu, ngụ tại Quảng Ngãi, chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu đánh cá mang số hiệu QNg 95348, bị đâm chìm giữa biển, vào lúc rạng sáng ngày 19 tháng 5, kể:
“Tàu chìm hẳn trong khoảng 15 phút, anh em chúng tôi bơi miết cho đến 6 giờ sáng rồi có một chiếc thúng vớt chúng tôi lên. Chúng tôi kêu các tàu ở gần đến cứu…
Phóng viên Trần Văn hỏi, “Mình có hải quân, có cảnh sát biển, có biên phòng, việc tuần tra trên biển như thế nào? Trong những trường hợp tàu lạ đâm chìm tàu đánh cá, tàu hàng của mình…”
Ông Nguyễn Thanh Thu đáp, “không thấy tầu hải quân Việt Nam đâu cả, không thấy có tầu nào đến cứu ngư dân Việt Nam cả.”
Trân Văn: “Rồi cảnh sát biển làm gì?” Nguyễn Thanh Thu: “Tàu cảnh sát biển cũng không có… Chúng tôi gọi ngư dân cùng quê làm ở gần đó tới cứu chúng tôi và sau đó tôi phải thuê một cái ghe chở 26 lao động vào trong đất liền.”
Việc xảy ra với ông Nguyễn Thanh Thu không phải là cá biệt. Vợ của thuyền trưởng một tàu đánh cá ở Đà Nẵng, tâm sự: “Ở ngoài biển phần ai nấy biết chứ mô có ai bảo vệ. Bảo vệ giới hạn vào việc biên phòng ở trong bờ gọi ra nhắc chừng, bảo là Đài báo bão, kêu gọi mình vô bờ thôi chứ ngoài đó làm chi có ai bảo vệ. Làm ăn ngoài biển mạnh anh mô lo anh nấy. Lo làm ăn thế thôi chứ không có ai bảo vệ hết.”
Với thực tế như người ta đã biết, việc chính quyền và quân đội Việt Nam cử đến bốn tàu hải quân để tìm kiếm hai tàu đánh cá, vì tầu cá là của ngư dân Trung Quốc. Minh thì không được. Tại sao?
Một số người chua chát phỏng đoán có thể là vì chính quyền Việt Nam thực sự muốn chứng tỏ thiện chí thực hiện phương châm 16 chữ vàng và tinh thần 4 tốt, bất kể thái độ của Trung Quốc thế nào.
Nhiều người mỉa mai nhắc lại lời Nguyễn Minh Triết phát biểu tại Hà Giang – một trong những tỉnh giáp với Trung Quốc là, “Tình hữu nghị Việt Nam – Trung Hoa là số một! Phải làm sao giữ mãi, trân quý mãi. Dù có gặp khó khăn, có gặp những vấn đề gì trở ngại thì hãy đoàn kết, thân ái với nhau. Trao đổi để tìm ra cái giải pháp khắc phục! Hai bên biên giới phải là hai bên biên giới hữu nghị. Nhân dân hai bên phải thực sự đoàn kết!”
Họ cũng nhắc thêm trò hề Triết ôm Fidel Castro rồi nói, “có người ví von, Việt Nam – Cuba như là trời đất sinh ra. Một anh ở phía Đông, một anh ở phía Tây. Chúng ta thay nhau canh giữ hòa bình cho thế giới! Cuba thức thì Việt Nam ngủ, Việt Nam gác thì Cuba nghỉ.”
Họ mỉa mai là trong khi Việt Nam và Cuba đang canh giữ hòa bình cho thế giới thì tại biển Đông, ngư dân Việt Nam vẫn khổ sở, âu lo, chấp nhận mọi nguy hiểm khi kiếm sống trên vùng biển vốn thuộc chủ quyền xứ sở của mình.
Ông Dương Văn Thọ, chủ tàu đánh cá mang số hiệu QNg 6597 TS, thắc mắc: “Tôi thường gặp tầu cá Hồng Kông, Đài Loan hay Nhật Bản làm ở quần đảo Hoàng Sa nhưng chưa nghe Trung Quốc bắt tầu cá của các nước ấy. Nó bắt Việt Nam mình không à; đó có phải là hệ quả của việc duy trì, phát triển tình hữu nghị với các nước xã hội chủ nghĩa anh em để cùng canh giữ hòa bình cho thế giới chăng?”
Một độc giả, anh Trung ở Sài Gòn góp ý vào bài tường thuật, “Tôi cảm thấy buồn cho đất nước tôi, với những nhà lãnh đạo ăn nói thiếu chin chắn.
Anh Nguyễn Tiền Phương, một độc giả khác cũng đang sống trong quốc nội, nói, “Ông Nguyễn Minh Triết là tôi thấy nhục nhã khi cầm hộ chiếu Việt Nam đi ra nước ngoài.”
Anh Hỗn Cảm, gửi thư từ Sweden cho RFA, viết, “… theo dõi tin tức Biển Đông mà thấy giận nghẹn lên được; nhiều khi tôi muốn ôm bom đi vào công trường Ba Đình làm cho mọi thứ, mọi người nổ tung cho mất hết dấu tích nhục nhã.”
Anh Phước từ Hoa Kỳ góp ý, “Dân chài Trung Quốc gặp nạn thì nhà nước VN ra sức tìm kiếm, tại vì Trung Quốc ra lệnh...Còn dân chài VN gặp nạn mà nhà nước VN không giúp là tại Trung Quốc chưa ra lệnh, có đúng không qúi vị....hèn quá
Web site mở rộng cho mọi người cùng đọc, đố ai trả lời được xem Việt Cộng có đọc không, mà chúng vẫn đặt chữ tình trên chữ nghĩa trong câu đề tựa của anh Trần Văn “Tinh hữu nghị, nghĩa đồng bào”.
